Negoiță tegen Negoiță

Op 10 juni zijn er in Roemenië lokale en provinciale verkiezingen. Boekarest is verdeeld in zes deelgemeenten, dus je kunt stemmen voor de eigen deelraad en de gemeenteraad van Boekarest. Bij ons in sector 3 gaat de strijd voornamelijk tussen Robert Negoiță en Liviu Negoiță. De laatste is de zittende burgemeester en Robert is van de PSD, de partij die pas een nieuwe regering heeft mogen vormen en ook voor de lokale verkiezingen op winst staat. Dat ze dezelfde achternaam hebben is toeval want ze zijn geen familie. Overigens kan het nog veel gekker, want er is een provincie waar drie (!) verschillende kandidaten Constantin Nicolescu heten.

Eergister kwam er een meisje in onze flat langs de deuren om namens de PSD te informeren naar de belangrijkste problemen en om een poster op te plakken van een campagnebijeekomst van Robert. Die was vandaag, en mooi weer constaterende ging ik met dochterlief eens kijken.  Het evenement vond plaats in het park bij ons naast de deur, dus handig.

Nu is Robert niet de minst controversiële figuur in de Roemeense politiek. Zij huwelijk met een 19-jarig meisje deed stof opwaaien, deze multimiljonair is betrokken bij een prostitutieschandaal waarbij zijn broer een hoofdrol speelt, hij heeft altijd mot met de fiscus die wegens een belastingschuld al eens een hoop onroerend goed van hem heeft geveild. Er loopt een klacht tegen hem van de nationale integriteitsautoriteit én een strafklacht van het anticorruptieparket. Hij is verantwoordelijk voor dit hotelproject (sinds het heengaan van hotel Rossia te Moskou het grootste van Europa), strategisch naast een destructiefabriek geplaatst, waar nu wegens tegenvallende bezetting voor de helft appartementen van zijn gemaakt. Van het hotel dus.

Robert klom op de zeepkist en begon retorische vragen te stellen als: Hebt u ook zo genoeg van de corruptie? Alle bejaarden in het publiek: Jaaaaa… Vindt u ook dat u teveel belastingen betaalt? Jaaaaaa….

Verkiezingsaffiche van Robert: ‘De mens is een passant, maar wat hij opbouwt is voor eeuwig’

Hij fulmineerde tegen de hoge btw (waar de gemeente niets mee te maken heeft), kwam met een plan voor gratis isolatie van alle flats in het stadsdeel (waar in de huidige gemeenteraad ook al een voorstel voor ligt) en stelde de dure vuilophaal- en beveiligingscontracten aan de kaak, die gesloten zijn met firma’s van vrienden van de huidige burgemeester.

Als echte socialist stelde Robert voor om de beveiliging van openbare ruimten en het ophalen van vuilnis door gemeentelijke diensten te laten doen in plaats van een extern bedrijf. Hij had ook een plan voor de zwerfhonden: We kopen op het platteland 3 hectare grond, zetten daar een hek omheen, doen daar de honden en gebruiken al het eten dat mensen en restaurants weggooien als hondenvoer.

Met zijn mierzoete glimlach en theatrale gebaren deed Robert me denken aan een een straatmuzikant, die de mensen met een praatje warm maakt voor zijn volgende schlager. En zo is het ook in de politiek natuurlijk: panem et circem.

Hé, wat is er op teevee?

Eerder dit jaar heb ik een interview gedaan met iemand van de tv-zender Digi24 (marktaandeel: zeer klein). Ze hadden een uitzending over goede manieren in binnen- en buitenland en het was ze opgevallen via de media dat ik zo’n keurige jongen was, blijkbaar. Het is al met al geen wereldschokkend nieuws geworden en ik heb lang moeten zeuren voordat ze mij een linkje stuurden naar het eindproduct. Maar we moeten ook niet te blasé worden dus met gepaste trots en een vleugje gène: ziehier mijn tweede bijdrage aan het Roemeense televisielandschap.

Overlopen

Eigenlijk wilde ik het gaan hebben over het feit dat Nederland alweer de grootste buitenlandse investeerder in Roemenië blijkt te zijn geweest hebbende doen gebeuren (daarzo!) maar dat weten we nou wel.

Veel interessanter is de aanloop naar de lokale verkiezingen op 13 juni. Typisch Roemeense fenomenen, kabaal en gekrakeel, politiek theater, opzichtig gehengel naar de volksgunst, kortom een feestdis met een heleboel gangen.

Dankzij de leengulheid van vriend Huub weet ik uit een boekje van professor Gallagher dat de sociaaldemocraten van de PSD in 1999 33% van de burgemeestersposten in handen hadden, maar na de verkiezingsoverwinning op landelijk niveau hadden ze in 2003 ineens 66% van de burgemeesters. Want: die waren gewoon overgestapt naar de winnende partij.

Het kiezen van de kant van de sterkste valt niet altijd mee en soms moet je meerdere keren van koers veranderen. Zoals de Roemeense leiders in het begin van de Tweede Wereldoorlog voor de nazi’s kozen en toen dat bij nader inzien niet handig bleek gauw van kamp verwisselden, zo moeten ook veel huidige Roemeense politici regelmatig hun politieke kleuren aan de heersende mode bijstellen.

Sorin Frunzaportocalie/Sorin Frunzagalbena

Dergelijke politici heten in het Roemeens ‘traseiști’ (trasee-iestj, denk aan: tracé). Nu regeringspartij PD-L op zwaar verlies staat in de peilingen, begint het overlopers te regenen. Iedere partij heeft zijn kopstukken en die zijn vanwege oud zeer en concurrentietechnische aspecten niet zo makkelijk over te hevelen. Maar Sorin Frunzăverde (‘Groenblad’), partijbaron binnen de PD-L en capo in de provincie Caras-Severin, volgens zijn Wiki zoon van een communistische chef en zelf voor 1989 ook al in het bezit van een functie binnen de partij (net als, overigens de huidige premier, de vorige premier en een heleboel andere politici) heeft zijn baasschap in de PD-L verruild voor eentje in de PNL, een ideologisch al even kleurloze partij (handig, hoef je niks af te zweren) die onder de naam USL in combinatie met de PSD waarschijnlijk een monsterzege gaat behalen. Had ook in meerdere zinnen gekund.
Deze Sorin, tot op dat moment een van de vier eerste vice-voorzitters van de partij (inderdaad, er waren dus vier eerste vice-voorzitters en als je op de pagina met tronies kijkt blijken alle politbureauleden over minstens een klinkende functienaam te beschikken) heeft met enig vaag en totaal niet onderbouwd geklaag over dat hij werd afgeluisterd en ze niet lief tegen hem deden, zijn lidmaatschap opgezegd en meteen werd bekend dat hem in de PNL een leidinggevende functie was aangeboden. Hij deed niet eens de moeite om inhoudelijke redenen te geven voor zijn overstap.

Want in Roemenië, veel meer nog dan in Nederland, is een politieke partij uitsluitend een functioneel machtsvehikel. Er bestaan nauwelijks ideologische grondslagen, laat staan inhoudelijke verschillen. Politiek en politieke verslaggeving zijn dan ook totaal niet op de inhoud gericht. Politiek in Roemenië gaat uitsluitend om de poppetjes en de politieke ondersteuners/profiteerders van die poppetjes. Zelfs de door westerse commentatoren gewaardeerde politici Cristian Preda en Monica Macovei (beiden tot op heden ook PD-L) hebben een zeer pragmatisch discours en spreken zonder ideologische ondertonen.

Dus wat een politicus in Nederland totaal ongeloofwaardig zou maken – je op een flinterdunne basis aansluiten bij de winnende club –  komt in Roemenië veel voor. Deze Groenblad gaat zijn eigen invloedssfeer en kiezers gewoon meeverhuizen naar zijn nieuwe partij, want die invloedssfeer (clièntele) en kiezers zijn van hem, van het poppetje. Zeker niet van zoiets anachronistisch als een politieke partij.

Toekomstbeeld voor Nederland? Wie neus.

Banzai

Als ik de afgelopen maanden wat minder blogstukjes heb kunnen produceren, is dat in de eerste plaats te wijten aan schrijverij in het Roemeens. Ik ben afgelopen week begonnen met een tweewekelijks stukje op de website van satirisch weekblad Kamikaze, en schrijven in het Roemeens kost mij veel tijd en zweetdruppeltjes. En dan nog wordt het pas een grammaticale tekst na snoeihard ingrijpen van Ana-Maria.

Roemenië heeft al sinds vlak na de revolutie een satirische pers (voor het communisme was die er trouwens ook al wel, heb ik gelezen). Het begon met het blad Academia Cațavencu in 1991.

Dat blad bestaat nog steeds en heeft twee afsplitsingen ondergaan: twee jaar geleden begonnen de jongens van Kamikaze voor zichzelf, omdat ze niet het brood van een mediatycoon wilden eten en diens woord spreken. Vorig jaar scheidde Cațavencii zich af, ik geloof vanwege iets met geldjes en politiek. De spoeling is dus behoorlijk dun en alledrie de blaadjes leiden een moeilijk bestaan. De hele Roemeense dagbladpers trouwens – serieuze journalistiek verschuift steeds meer naar het internet. Alle drie de satirische blaadjes doen trouwens erg hun best om in navolging van het Franse Le Canard Enchaîné een combinatie te bieden van geëngageerde onderzoeksjournalistiek en flauwe grappen.

Ik ben natuurlijk geen professioneel journalist. De Kamikaze-redactie heb ik toevallig leren kennen toen ze een tafeltenniswedstrijd ten kantore organiseerden en ik daar acte de présence heb gegeven, afgelopen zomer. Mijn rubriekje bij Kamikaze heeft een wat onduidelijke status voorlopig, en valt onder het kopje Opinie. Ik word geacht om observaties ten beste te geven over Roemenië met het oog van een buitenlander. Dus ongeveer hetzelfde als op dit blog – maar dan in het Roemeens. Ik ben er stiekem best trots op en ik hoop natuurlijk dat de Roemeense lezers mijn stukjes kunnen pruimen.

Cool of kloon

Hieronder een schaamteloze zelfkopie van mijn bijdrage aan de Alfredmozerstichtingnieuwsbrief:

Voorzichtig optimisme over daadkracht nieuwe Roemeense regering 

Naar aanleiding van het ontslag van een hoge ambtenaar die een goed werkende nationale ambulancedienst had opgericht, ging een voor Roemeense begrippen groot aantal mensen de straat op. Iemand die goed werk deed moest vertrekken onder druk van wat veel Roemenen en buitenlandse analisten beschouwen als een kliek van zelfverrijkende cliëntelisten. Op het hoogtepunt van de demonstraties protesteerden in het hele land duizenden mensen tegen de regering en de president. Sommigen wilden hun gekorte pensioenen terug, anderen eisten terugdraaiing van de salarisverlagingen, weer anderen protesteerden om milieuredenen of tegen corruptie. Veel mensen deden mee omdat ze het gewoon zat waren. ‘Het’ staat dan voor de regering, die braaf de instructies van het IMF opvolgt maar niets doet aan de problemen van de man in de straat: slechte zorg, corruptie, teruglopende koopkracht en wegen met meer gaten dan asfalt.

De regering-Boc en president Băsescu waren in eerste instantie verrast door de protesten. Het duurde een week voordat de regering een fatsoenlijke reactie kon geven en de president deed in zijn arrogantie of onvermogen een tijd lang of er niets aan de hand was. De protesten hielden aan en toen het ontslag van een minister niet hielp (die had de protestanten achterbuurtfiguren genoemd) is men achter de schermen begonnen met onderhandelen over een nieuwe regering. Dat kan in Roemenië zonder verkiezingen.

De nieuwe regering is gevormd onder leiding van de voormalige chef van de buitenlandse inlichtingendienst, Mihai-Răzvan Ungureanu, die geen lid is van de leidende regeringspartij maar van wie wel gezegd wordt dat hij in het kamp van de president zit. Zijn ministersploeg is relatief erg jong en men heeft de controversiële partijbaronnen van de oudere generatie eruit gehouden.

De nieuwe minister-president heeft direct de opening richting de oppositie gezocht. Oppositiekringen – de oppositie bestaat uit een monsterverbond van een liberale, een sociaaldemocratische en een conservatieve partij – reageerden gemengd op de nieuwe regering: enerzijds is de nieuwe premier voor een aantal oppositiekopstukken veel beter te pruimen, anderzijds is de oude vijand, president Băsescu, nog niet van het toneel verdwenen.

Dit jaar zijn er in de zomer lokale verkiezingen en in het najaar parlementsverkiezingen. Daarbij zal waarschijnlijk de huidige oppositie een ruime meerderheid halen, want het lijkt onwaarschijnlijk dat de nieuwe regering in staat is het tij te keren in 9 maanden tijd. Het mandaat van de president loopt nog tot 2014.

De afgelopen maanden regeerde de regering vooral per extraparlementaire noodmaatregel en was de oppositie in staking. Iedere stap naar normalisatie van de parlementaire verhoudingen is dus een stap vooruit voor Roemenië.

Achter iedere samenzwering een complot

De regering-Boc heeft het hoofd in de schoot gelegd en is vervangen door de regering-Ungureanu. Emil Boc had zoveel ingrijpende maatregelen ingevoerd (ambtenarensalarissen -25%, btw naar 24%) dat het IMF hem lief vond maar de man in de straat hem ronduit verfoeide, hekelde en abhorreerde.

Nu is de nieuwe regering geïnstalleerd en als de wissel niet ongrondwettelijk wordt verklaard door het constitutionele hof, dan kunnen we tot de parlementsverkiezingen eind dit jaar iedere dag Ungureanu z’n hoofd in de krant zien.

Gisteravond had ik het met wat vrienden over politiek en Ungureanu kwam er niet goed af in hun ogen. De algemene reactie was dat er wel niets zou veranderen, ook niet nà de verkiezingen trouwens. Veel Roemenen hebben totaal geen vertrouwen in welke politicus dan ook. Maar ik was verbaasd dat een aantal bijzonderheden van deze man, die ik als positief beschouw, door mijn vrienden totaal anders werden uitgelegd.

Ungureanu heeft politieke ervaring (hij was van 2004-2007 minister van Buitenlandse Zaken) en was voor zijn benoeming als premier hoofd van de buitenlandse inlichtingendienst (SIE). Hij heeft een wetenschappelijke achtergrond en bezit een mastertitel in de geschiedenis van de universiteit van Oxford. Hij is welbespraakt, vriendelijk (heb ik zelf gezien toen ik hem bij een doopfeest afgelopen zomer de hand heb geschud) en heeft bij zijn eerste optreden al laten zien dat hij de broodnodige bruggen kan bouwen. Veelbelovend, vond ik.

Maar nee dat zag ik verkeerd, zeiden de vrienden: Dit voormalig bestuurslid van de communistische jeugdbond heeft zich handig omhoog gewerkt, is met geld van George Soros (verdacht invloedrijke buitenlander, volgens veel Roemenen) gaan studeren in het buitenland, is puur uit opportunisme lid van de liberale partij (PNL) geworden en nu handig de regering in geholpen, waar hij de als spionnenchef vergaarde informatie goed kan gebruiken.

Dat was een meer dan half leeg glas. Vermeende samenzweringen en complotten zijn dan ook een Roemeense nationale sport. Ik stelde voor om de man op zijn daden te gaan beoordelen en niet op grond van complottheoriën; dat leek mijn vrienden wel een aardig idee. Een idee dat hier te lande misschien wat meer promotie verdient. Al die complotten zijn funest voor samenwerking en vooruitgang, vrees ik. Hoewel, ik ben natuurlijk ook maar een buitenlander die met centjes van de AIVD zijn ondermijningswerk doet.

Wiedewagen

Afgelopen zaterdag is er tijdens een sneeuwstorm hier in de tuin van de flat een grote dennenboom omgewaaid. Volledig tegen de vlakte en precies in de ene hoek waar hij geen schade kon aanrichten. Het is hier namelijk echt winter, met gierende sneeuwjachten en min dertig graden. U leest het goed, kijkbuiskinderen. Wat men in Nederland winter noemt is hier t-shirtweer.

Vandaag moest ik wel even mijn oogjes uitwrijven van verbazing, bij het zien van nijvere mannetjes die in de vrieskou en felgekleurde chain gang-overalls doende waren met een joekel van een kettingzaag en een geinig karretje, om de gevallen reus onverwijld per gereedstaande Lastkraftwagen af te voeren met onbekende bestemming. Ik zeg: dat is snel!

Het kan natuurlijk zijn dat er iemand brandhout nodig had. Vandaag was op het nieuws dat men de gasleveranties aan het bedrijf van Roemeniës door de productie van kunstmest rijkste man, de heer Niculae, ging stopzetten om de huishoudens te kunnen blijven verwarmen. En dan hebben ze nog mazzel dat men op het platteland in meerderheid nog op hout stookt.

Kortom, voor echte winters moet u hier zijn en de eerste tien toeristen krijgen van mij een gratis thuisgebrouwen hartversterkertje.

President smijt met modder naar troetelkind

Bij wijze van autoplagiaat (ik zit met de tentamens) een stukje dat ik net heb opgestuurd naar de Alfred Mozer-stichting voor hun nieuwsbrief:

Na de toetreding tot de Europese Unie in 2007 hebben internationale organisaties hun inspanningen in Roemenië afgebouwd, hoewel de democratie er nog steeds wankel op zijn benen staat als zelfs de president de justitiële verbeteringen onder vuur neemt.

De Europese Commissie heeft ook na toetreding nog wat invloed bij de Roemeense regering. Van tijd tot tijd worden er rapporten geproduceerd op onder andere het terrein van justitie. Die rapporten zijn voor Nederland munitie om Roemenië voorlopig uit het Schengengebied te weren, vanwege gebrekkige rechtszekerheid voor burgers en bedrijven en onvoldoende resultaten in de strijd tegen corruptie.

Cruciaal in de strijd tegen corruptie is de inspanning van het speciale anticorruptieparket. De anticorruptie-procureurs hebben vooral de afgelopen twee jaar een groot aantal strafklachten ingediend en er zijn nu ook veroordelingen van politici losgekomen. President Băsescu was tot voor kort een grote steun voor de procureurs, die het moeten opnemen tegen een gevestigde orde van partijbaronnen.

Maar op 21 december liet Băsescu in een interview ineens een geheel ander geluid horen. In een koerswending van 180 graden spuide hij scherpe kritiek op het anticorruptieparket. De president vond dat procureurs in het vervolg maar zelf verantwoordelijk moeten gesteld voor de imagoschade van beschuldigde politici. Ook begon hij erover dat rechters persoonlijk aansprakelijk moeten worden gesteld voor gerechtelijke dwalingen, iets dat gelukkig in geen enkel EU-land het geval is omdat het de positie van de rechterlijke macht ernstig in gevaar zou brengen. Als slagroom op de taart opperde Traian Băsescu dat verzoeken om opheffing van de immuniteit van parlementsleden – om strafvervolging te kunnen instellen – maar weer inhoudelijk door politici moesten worden beoordeeld. Dit na een jarenlang debat waarin hij juist verdedigde dat politici zich niet inhoudelijk met justitie moeten bemoeien. 

Waarom deze kennelijke koerswijziging? De civil society staat op zijn achterste benen. De Schotse Roemeniëwatcher Tom Gallagher vermoedde in de krant România Liberă van 3 januari puur politiek opportunisme: de baronnen van wie de partij van de president afhankelijk is worden mogelijk zenuwachtig en dreigen hun steun in te trekken. En nu de EU met de eurocrisis en het Hongaarse Orbanregime wel wat anders aan zijn hoofd heeft, zou Băsescu zijn kans schoon zien.

De ontwikkelingen laten in ieder geval duidelijk zien dat Roemenië ook na toetreding tot de EU veel steun nodig heeft om op de goede weg te blijven. Want ook nu nog kan de klok weer worden teruggedraaid.

Eerste sneeuw en Schengenschreeuw

Bij het uitwrijven van de oogjes zag gezinnetje Bouman-Androne vanmorgen de eerste sneeuw van dit jaar in Boekarest liggen. Dat gaf meteen een pre-kerstgevoel en de dag begon goed.

Minder goed bekwam mij de eindeloze file op weg naar het zwembad (half uurtje zwemmen, anderhalf uur rijden). Toen ik per se ook nog de avondspits in moest op weg naar een dokterscontrole was de sneeuwpret grondig voorbij. De kliniek waar ik moest wezen staat aan de Mărășești-boulevard, genoemd naar een heroïsch slagveld uit de Eerste Wereldoorlog. Geen enkele parkeermogelijkheid, niet bij de metro in de buurt en de ingang is alleen via een steile trap te bereiken. En dan heb ik het over de kliniek, niet het slagveld. Wie die locatie heeft bedacht…

Maar groot was mijn vreugde toen ik bij het aanklikken van mijn favoriete schandaalblad, Evenimentul Zilei, het hoofd van Greet Widlers zag. Altijd goed voor een portie Schandaal! en Paniek!

Wat bleek: de Roemenen zijn erachter gekomen dat ze vanwege Widlers niet in Schengen mogen. Zoals u weet wordt Roemenië door zuiver Nederlands toedoen geweerd uit het Schengengebied en dat leidt in Roemenië tot heel wat verontwaardiging. Hier eerdere berichtgeving met standpunt mijnerzijds. Evenimentul Zilei voert vandaag twee Nederlanders op, die uitleggen dat het allemaal door Widlers komt omdat hij bij het kabinet aan de uitknop zit en dus het Nederlandse standpunt in dezen bepaalt.

En volgens mij klopt dat helemaal. Ik geloof nooit dat de Nederlandse regering zijn poot zó lang stijf had gehouden tegenover alle medelidstaten als men niet Widlers’ adem in de nek had.

Het buitenland krijgt relatief weinig aandacht in de Roemeense pers – lokaal schandaal genoeg. Dus als de ware aard van Widlers’ marionettenkabinet ook hier bekend is, weet je zeker dat we in heel Europa voor joker staan.

Dictatoriaal dobberen

Laatst was de door iedereen uitgekotste Europariamentariër Adrian Severin (smeergeld) weer eens in het nieuws. Voortgang in zijn rechtszaak? Bekentenis? Eindelijk uit het EP gestapt? Think again! Hij was in het nieuws omdat hij bij een symposium een praatje hield over… corruptie in Roemenië. Nou zult u denken, dat is de juiste man want zo’n ervaringsdeskundige kan als geen ander vertellen over zijn malafide praktijken. Zo niet vertegenwoordigers van anticorruptieclub România Curată, die eerst Severin tijdens zijn praatje begonnen te jennen over aftreden en vervolgens heilig verontwaardigd waren dat ze door zijn supporters de zaal werden uitgebonjourd.

Maar dat terzijde: Ik ging lekker zwemmen dus die Severin kan de pot op.

Ons wijkzwembad heeft bij de ingang een hoge trap en om bij het eigenlijke bad te komen moet je weer een steile trap naar beneden. Dus al had ik doktersadvies om te zwemmen, ik moest uitwijken met mijn krukken.

Op aanraden van een kennis heb ik me geabonneerd bij Club Floreasca. Dit is een prachtig aan een meer gelegen fitness-/zwemclub met restaurant, in de rijke stinkerdsbuurt Dorobanți-Beller.

Ik las ergens dat het complex nog steeds eigendom is van de RAAPPS, een soort van Rijksgebouwendienst van Roemenië. Vast staat in ieder geval dat tot eind ’89 de belangrijkste klandizie werd gevormd door de Eik van de Karpaten en aanhang. Het restaurant schijnt erg treurig te zijn en de bediening van het puur communistische soort, maar Ceaușescu schijnt hier zijn laatste Oud&Nieuw te hebben gevierd, volgens deze Moldavische krant.

Het zwembad, waar ik mij nu drie keer per week op therapeutische basis in wentel, is geheel in oude stijl bewaard gebleven met de typische elementen die de periode zo karakteristiek maken: somber hout, beton en twee of drie geometrische basisvormen.

Vanuit het zwembad kijk je uit op een dennenbosje en het Floreasca-meer. De zwemmers zijn voornamelijk rustige, oudere mensen die hun dictator hebben overleefd.

En omdat alles zo authentiek bewaard is gebleven (lees: geen flikker aan onderhoud uitgevoerd in 20 jaar) denk ik bij ieder haakje waar ik iets ophang, bij iedere tegel en bij iedere ligstoel: zou ‘oompje Nicu’ ook dit haakje, deze tegel of die ligstoel hebben gebruikt? Zou de Eerste Zoon des Vaderlands hier op zijn spillebeentjes en in badslippers wat executies hebben bevolen? Zouden hier Marx en Engels galmend zijn geciteerd?

Ik voelde me ook een soort ramptoerist, die zich komt vergapen aan het leed dat een land is aangedaan. Maar toen ik geen Roemeen zag protesteren heb ik gewoon lekker gezwommen in de geschiedenis.